دیسک کمر

دیسک کمر چیست؟
- هر انسان معمولاً ۲۶ مهره در ستون فقرات خود دارد. مهره ها بوسیله صفحات انعطاف پذیری به نام دیسک بین مهره ای از یکدیگر جدا می شوند. در واقع هر فرد در حالت طبیعی دارای چهار دیسک کمر می باشد و لذا وجود دیسک کمر بیماری محسوب نمی شود.
اگر بنا به دلایل دیسک کمر از قسمت عقبی خود دچار بیرون زدگی یا فتق شود، این قسمت بیرون زده روی نخاع یا رشته های نخاع فشار وارد می کند و سبب بروز درد در ناحیه کمر با انتشار به پاها می شود.
مردم به اصطلاح به این بیماری دیسک کمر می گویند که البته اصطلاح درست آن فتق دیسک کمری می باشد. این بیماری، بیماری سیاتیک نیز خوانده می شود.;

- علت ایجاد فتق دیسک کمر چیست؟ و از نظر پاتولوژی چه اتفاقی می افتد؟
- از حدود ۱۵ سالگی به بعد دیسک کمر بین مهره ای دچار تغییراتی می شود که اجتناب ناپذیر است. این تغییرات به کاهش میزان آب موجود در دیسک و کاهش انعطاف پذیری آن منجر می شود. این تغییرات در برخی افراد زودتر بروز می کند و در برخی دیرتر دیده می شود. در صورت وارد آمدن فشار نامناسب به دیسک فرسوده، قسمت پشتی دیسک دچار فتق یا بیرون زدگی می شود و این بیرون زدگی روی نخاع یا رشته های آن فشار وارد می کند.

بیماری دیسک کمر بیش‌تر در چه افرادی دیده می‌شود؟ آیا ژنتیک نقش موثری در ایجاد آن دارد یا نه؟
بیماری دیسک کمر معمولا از دهه سوم به بعد ایجاد می‌شود، البته در زنان جوان، دیسک جوانی هم دیده می‌شود، ولی بسیار نادر است. قابل ذکر است که دیسک جوانی در مهره‌های کمر ایجاد نمی‌شود و در مهره‌های پشتی (قسمت بالای مهره‌های کمری) در اثر ضربه اتفاق می افتد و با توجه به اینکه در حدود سن۲۰ سالگی پدیده پیر شدن برای دیسک وجود ندارد و به اصطلاح دژنره نشده است و از سن ۲۰ سالگی به بعد کم کم آب دیسک‌ها کم می‌شود و امکان شکننده شدن آنها و ترک‌های موجود بیش‌تر می‌شود. هر چه سن بالاتر رود، احتمال پیدا شدن دیسک زیادتر می‌شود.

- مکانهای شایع فتق دیسک در کجا است؟ و بیماران با چه علایم بالینی به پزشک مراجعه می کنند؟
- فتق دیسک ممکن است در ناحیه گردن، پشت یا کمر ایجاد شود. اگر فتق در ناحیه گردن باشد، بیمار دچار گردن درد و شانه و بازو می شود. اگر فشار روی نخاع زیاد باشد، بیمار علایمی نظیر گزگز و مورمور، بی حسی، سرد یا گرم شدن، احساس ضعف و درد در ناحیه ساعد، کف دست و انگشتان پیدا می کند.
فتق دیسک در ناحیه کمر، سبب بروز درد در ناحیه کمر و باسن و پشت یا جلوی ران می شود. اگر فشار روی رشته های نخاعی زیاد باشد، بیمار از ناحیه زانو به پایین علایمی نظیر درد، بی حسی، گزگز و مورمور، احساس سردی یا گرمی، گرفتگی مکرر عضلانی، ضعف یا لاغر شدن را تجربه می کند، بیماری که دچار دیسک کمر است نمی تواند براحتی خم شود و هنگام خم شدن احساس می کند که رگی در پشت زانویش کشیدگی پیدا می کند.در بیماری دیسک کمر درد بیمار با سرفه کردن تشدید می شود.
گاهی بیماران دیسک کمر، فقط از وجود گزگز و مور مور یا ضعف یا درد در ناحیه ساق، مچ پا یا انگشتان پای خود شاکی هستند و کمر آنها اصلاً درد ندارد. برای بیشتر این بیماران پذیرش اینکه مشکلات آنها به علت وجود بیماری در ناحیه کمر است، خیلی سخت است.

- چگونه می توان فتق دیسک را از بیماری های ارتوپدی تشخیص داد؟
- بیماری های متعددی هستند که سبب کمردرد با انتشار به پاها می شوند. از بین آنها بیماری هایی که بیشتر با فتق دیسک کمر اشتباه می شوند، عبارتند از: کشیدگی رباطها یا عضلات کمر، تنگی کانال نخاع، آرتروز کمر، برخی از بیماری های روماتیسمی، عفونتهایی مثل تب مالت، تومورها و بیماری های سیستم ادراری نظیر سنگ کلیه.

- فتق دیسک کمر چه درمانهایی دارد؟
- درمان براساس شدت بیماری دیسک کمر فرق می کند. در موارد شدید که بیرون زدگی دیسک بزرگ است و سبب فلج اندامهای تحتانی و یا بی اختیاری در دفع ادرار یا مدفوع می شود، جراحی باید به سرعت انجام شود. در مواردی که با فتق دیسک کمر فلج مختصری ایجاد شده است، اما بتدریج میزان فلج رو به افزایش است نیز باید فوری جراحی صورت بگیرد. در سایر موارد بیماران دیسک کمر،معمولاً به مدت یک هفته تا ۱۰ روز استراحت نسبی توصیه می شود.
طی این مدت بیمار باید از نشستن حتی الامکان پرهیز کند و از خم و راست شدن و برداشتن اشیای سنگین یا رانندگی نیز دوری نماید. معمولاً طی این مدت به بیمار داروهای مسکن تجویز می شود. اغلب بیماران مبتلا به دیسک کمر طی این مدت ۱۰ روزه، بهبود قابل توجهی پیدا می کنند. می توان بعد از  ۱۰  تا  ۱۴ روز از زمان شروع بیماری دیسک کمر، برای بیمار ورزشهای مخصوصی را تجویز نمود که آب درمانی و راه رفتن در آب در قسمت کم عمق استخر می باشد و نیز نرمشهای کششی برای عضلات کمر و شکم نیز برای بیماران مبتلا به دیسک کمر مفید است.
می توان از فیزیوتراپی نیز در بیماران مبتلا به فتق دیسک کمر نیز سود جست. تأثیر روشهای درمانی نظیر طب سوزنی، حجامت، استفاده از زالو و داغ کردن ثابت نشده است. روشهای درمانی «کایروپراکتیک» در دیسک کمر ممکن است خطرناک باشد و در درصد کمی از بیماران ممکن است سبب تشدید علایم شود.
اگر ۴ تا ۶ هفته از درمان بیمار مبتلا به فتق دیسک کمر بگذرد و بیمار همچنان درد شدیدی بخصوص در پاها احساس کند یا فلج خفیف، اما پایداری در اندام تحتانی وجود داشته باشد به طوری که بیمار نتواند فعالیتهای روزمره خود را بخوبی انجام دهد، انجام جراحی توصیه می شود.

دکتر محسن حسین زاده پاریزی پزشک -متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی وفیزیوتراپی کرمان-چهار راه طهماسب آباد-ابتدای بلوار جهاد- ساختمان پزشکان جهاد-طبقه اول

کمردرد کودکان

 بسیاری از افراد دچار کمردرد هستند و این درد یکی از شایع‌ترین علل مراجعه به پزشک است. کودکان نیز خیلی زودتر از آنچه تصور می‌شود کمردرد را تجربه می‌کنند و استفاده از کوله‌پشتی‌های سنگین یکی از علل اصلی ابتلا به این درد است. علاوه بر این ، حمل نامناسب این کوله‌پشتی‌ها هم کودک را در معرض مشکلات متعدد قرار می‌دهد.

مراقبان بهداشتی مدارس هم گزارش‌های زیادی در مورد درد یا آسیب در کودکان به علت حمل کوله‌پشتی‌های سنگین ارائه می‌دهند. این درحالی است که تحقیقات نشان داده، ۶۰درصد دانش آموزان زمانی که به سن ۱۸سالگی می‌رسند درد ناحیه پشت را تجربه می‌کنند و نتیجه چند تحقیق نشان می دهد که  ۶۵ درصد مراجعه غیر شکستگی  نوجوانان به پزشک ارتوپد به علت آسیب‌های ناشی از حمل کوله پشتی سنگین است.

معمولا کمردرد ناشی از حمل بار مکرر و وضعیت حرکتی نامناسب ، ضعیف‌تر شدن کودکان در زمان اخیر و بی‌تحرکی آنها منجر به ناتوانی برداشتن بار کوله‌پشتی می‌شود. اگر گاهی کودک از مشکلات مختلف شامل درد کمر ، گردن و شانه‌ها، سوزش کتف و دست،‌خمیدگی کمر ، مشکل در برداشتن و درآوردن کوله‌پشتی ، قرمزی یا درد شانه‌ها شکایت کند ، حرف او را جدی بگیرید.

اگر کیف بسیار سنگین باشد یا به طور غلط حمل شود به آسیب کمر یا درد شدید در ناحیه پشت می‌انجامد و ممکن است به عضلات و مفاصل نیز آسیب وارد شود و بدن کودک هم می‌تواند دچار خستگی جدی شود.

 این تغییرات در وضعیت ایستادن بدن به تراز نامناسب در ستون فقرات می‌انجامد و در نتیجه، عملکرد دیسک‌ها را که همچون یک ضربه گیر عمل می‌کند مختل می‌کند.

به گفته کارشناسان، ساختار قامتی نامناسب باعث دردهای استخوانی در مقاطع بعدی زندگی می شود، ضمن اینکه عدم فعالیت بدنی موجب شده که دختران بیش از پسران مشکل ساختار قامتی داشته باشند.

شانه نامتقارن به علت حمل کوله پشتی های یکطرفه در دختران دانش آموز و پشت گود به دلیل حمل کوله های دوطرفه بیش از حد سنگین در پسران دانش آموز، شایع ترین ناهنجاری شناسایی شده است.

در عین حال، کارشناسان، مشکلات ساختار قامتی را اکتسابی و تا حدی قابل رفع می دانند. مهمترین عامل پیشگیری، ورزش کردن است و نوجوانان، بویژه در سنین بلوغ باید با انجام تمرین های ورزشی و اصلاح عادات نشستن و راه رفتن خود مانع از به وجود آمدن این ناهنجاری ها شوند.
علل اصلی مربوط به آسیب عبارتند از:
- عدم تعادل عضلانی: به معنی ضعف زیاد ناحیه شکمی، شانه‌ها و قسمت‌های پایینی تنه.
- وضعیت خمیده: در حالت ایستادن و نشستن
- تغییرات وضعیت بدن و صورت
- قوسی شدن کمر، و پیدا کردن انحناء به یک سمت
این فاکتورها ممکن است باعث وارد آمدن فشار بر ستون فقرات شود که به نوبه خود بر مهره‌ها اثر منفی می‌گذارد. زمانی که کوله پشتی سنگین باشد یا به طور مناسب بر پشت قرار گیرد، عضلات سخت‌تر کار می‌کنند که منجر به فشار و خستگی می‌شود که نهایتا کمر، گردن و شانه‌ها را نسبت به صدمات حساس‌تر می‌کند.
توصیه‌های مفید:
- دقت کنید وزن کوله‌پشتی از ۱۵ درصد وزن کودک بیشتر نشود.
۲- هر دو بند کوله پشتی را بر شانه‌های او بیندازید. این کار به توزیع مناسب وزن بر پشت کمک می‌کند و در صورتی که کمربند هم دارد از آن برای کاهش وزن بار بر شانه‌ها و گردن استفاده کنید.
۳- مطمئن شوید کوله‌پشتی درست در وسط کمر قرار گرفته و پایین‌تر از دور کمر کودک قرار نگیرد. بندهای کوله پشتی باید حالتی آزاد داشته باشند تا حرکت آزادانه دست‌ها را بدون خم شدن ستون فقرات ممکن سازند.
۴- برای قرار دادن کتاب‌ها و سایر وسایل در کوله‌پشتی و نیز در حمل آن به کودک کمک کنید. در صورت لزوم از کودک بخواهید یکی دو کتاب را در دست خود نگه دارد.
۵- به حرف کودک توجه کنید. اگر پیوسته از درد و ناراحتی شکایت دارد او را ملامت نکنید. در این شرایط او را برای معاینه وضعیت کمر نزد متخصص ببرید.
۶- تعذیه مناسب و ورزش منظم در جلوگیری از صدمات جسمی در طول زندگی نقش مهمی دارند. به این دو فاکتور مهم سلامت کودکان توجه داشته باشید.

منبع :آموزش


دکتر محسن حسین زاده پاریزی پزشک -متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی وفیزیوتراپی کرمان-چهار راه طهماسب آباد-ابتدای بلوار جهاد- ساختمان پزشکان جهاد-طبقه اول

درمان دیسک کمر

دیسک کمر,دیسک کمر چیست,بیماری دیسک کمر,علل دیسک کمر

دیسک کمر

- این درمانها برای بیماران مبتلا به فتق دیسک کمر چقدر مفید است؟
- درصد زیادی از بیمارانی که فتق دیسک کمر دارند با درمانهای یاد شده و بدون جراحی کاملاً بهبود می یابند. البته احتمال عود کردن بیماری در آنها در آینده وجود دارد و باید مواردی نظیر پرهیز از برداشتن اشیای سنگین را همیشه رعایت کنند.
در برخی از بیماران، علایم بیماری دیسک کمر حالت مزمن پیدا می کند و تا ماهها و یا حتی سالها بیمار بصورت دوره ای با علایم بیماری دست و پنجه نرم می کند.
در بیماران دیسک کمری که مورد عمل جراحی قرار می گیرند، اگر انتخاب بیمار مناسب باشد و جراحی بخوبی انجام گیرد، انتظار می رود بیمار بین ۹۰ تا ۹۵ درصد بهبود یابد. بیشتر بیماران بعد از عمل نیز از درد کمر، گزگز و مور مور خفیف و احساس سرد شدن پاها شکایت دارند.

- عمل جراحی فتق دیسک کمر چه عوارض احتمالی در بیمار دارد؟
- به طور کلی هیچ عمل جراحی بدون عارضه نمی باشد. اگر شدت بیماری در حدی باشد که نیاز به جراحی داشته باشد و جراح تبحر کافی داشته باشد. احتمال بروز عوارض پس از عمل جراحی خیلی ناچیز است.
عوارض ناشی از عمل دیسک کمر عبارتند از ۱- عفونت ۲- چسبندگی اطراف رشته های نخاع ۳- قطع رشته های نخاع در حین عمل ۴- آزاد سازی ناقص رشته های نخاع حین عمل
اگر این عوارض بروز کند، ممکن است بیمار بعد از عمل احساس بهبود پیدا نکند یا در موارد نادر، احساس کند درد و ضعف بیشتری پیدا کرده است.

توصیه های پزشکی
- فتق دیسک کمر بیماری نیست که به طور کامل قابل پیشگیری باشد، اما بهتر است تمام افراد سالم از برداشتن و جا به جا کردن اشیای سنگین پرهیز کنند. انجام حرکات ورزشی نیز می تواند احتمال بروز بیماری فتق دیسک کمر را کاهش دهد.
در صورتی که درد کمر داشته باشید و این درد به داخل ران یا ساق تیر بکشد، حتماً به پزشک متخصص مراجعه نمایید.

- راه‌های درمان بیرون زدگی و پارگی دیسک کمر کدام است؟
- اگر بیمار مبتلا به دیسک کمر به موقع مراجعه کند و هنوز بیماری خیلی پیشرفت نکرده باشد، در اکثر این بیماران با دادن داروهای شل‌کننده و ضدالتهاب، مراحل حاد برطرف می‌شود.

مرحله بعدی درمان بیمازران مبتلا به فتق دیسک کمر، انجام فیزیوتراپی می‌باشد. متعاقب آن با تقویت عضلات اطراف ستون فقرات به وسیله ورزش یا تحریکات الکتریکی، بار و فشار وارده به ستون فقرات را کم می‌کنیم تا مشکل بیماری کاهش یابد. ولی اگر بیماری دیسک کمر در مراحل  پیشرفته باشد و فرد دچار پارگی دیسک کمر و بیرون زدگی دیسک و فشار روی ریشه عصبی شده باشد، در این مرحله نمی‌‌توان از روش‌های ذکر شده استفاده کرد.

به عبارتی هر کدام از روش‌های درمانی، زمان و مورد خاصی باید داشته باشند تا نتیجه مطلوب گرفته شود؛ به‌طور مثال زمانی که دیسک به ریشه عصبی فشار می‌آورد، ممکن است فیزیوتراپی و ورزش کردن باعث تشدید درد و حتی علایم عصبی و فلج‌های مختلفی شود، بنابراین در این مرحله حتما باید از عمل جراحی استفاده کرد.

- آیا بعد از درمان دیسک کمر، امکان عود مجدد وجود دارد؟
- در تمام روش‌های درمانی دیسک کمر، امکان عود مجدد وجود دارد، ولی معمولاً عودها در سطوح بالا‌تر و پایین‌تر دیسک درمان شده ی قبلی اتفاق می‌افتد. البته گاهی ممکن است در همان سطح قبلی هم اتفاق بیفتد.

اگر بیمار مراحل درمان را به خوبی انجام دهد و ورزش‌هایی را که برایش تجویز شده ادامه دهد و وزن خود را نیز کاهش دهد، ممکن است تا آخر عمر هیچ مشکل برایش پیش نیاید، ولی اگر مراحل درمانی را کامل انجام ندهد، امکان عود مجدد وجود دارد. در روش‌های جراحی هم به همین ترتیب می‌باشد. وقتی بیمار عمل می‌شود، به او توصیه میشود که به تقویت عضلات بپردازد و در کنار تقویت عضلات فیزیوتراپی را هم ادامه بدهد.

نباید وزنه‌های سنگین را بلند کند و کارهای اشتباهی را که قبلا انجام می داده تکرار کند.در غیر این صورت ممکن است در همان سطح اولیه و یا سطوح دیگر دچار در رفتگی دیسک شود. روش‌های عمل جراحی نیز متفاوت است و از عمل‌های کوچک و بسته تا عمل‌های باز و بزرگ انجام می شود.
به عنوان مثال اگر سطح در رفته فقط یک سطح باشد و بیمار لاغر باشد و میزان در رفتگی نیز کم باشد، در این موقع از روش‌های عمل بسته می‌توان استفاده کرد. اگر کمی شدیدتر باشد، از روش‌های میکروسکوپی استفاده می‌کنیم و اگر خیلی شدید باشد و چندین سطح را گرفتار کرده باشد و بیمار چاق نیز باشد، ناچارا باید از روش‌های باز و وسیع استفاده شود.

چگونگی درمان و نوع عمل توسط پزشک تشخیص داده می شود و برای هر بیمار، عمل جراحی متناسب با شرایط وی در نظر گرفته می‌شود.

- عدم درمان به موقع دیسک کمر چه عواقبی ممکن داشته باشد؟
- عدم درمان به موقع دیسک کمر باعث بدتر شدن وضعیت بیمار خواهد شد و درد بیمار را تشدید خواهد کرد. ممکن است به خاطر یک عمل کوچک، مجبور شوند عمل‌های بزرگ‌تری را انجام دهند و حتی ممکن است باعث تخریب دیسک و تخریب خود مهره و سرخوردگی مهره شود و در نتیجه مجبور شویم که از یک عمل کاملا وسیع، با کار گذاشتن پلاتین و وسایل خاص فلزی در کمر بیمار استفاده کنیم. عدم درمان به موقع ممکن است باعث عوارضی مانند بی‌حس‌های دائمی یا اختلالات حرکتی شود که این عوارض باعث افتادگی پا و کشیدن و لنگی پا خواهد شد.

همچنین عدم درمان به موقع ممکن است باعث ایجاد مشکلات ادراری و مثانه‌ای شود و یا مشکلات اسفنکتر مقعد به وجود بیاورد و بیمار نتواند ادرار و مدفوع خود را نگه دارد. این مشکلات در آقایان باعث ایجاد ناتوانی‌های جنسی هم می‌شود. به علت این که اعصاب مانند دیگر نسوج و پوست قابل ترمیم نمی‌باشند و اگر صدمه ای به آنها برسد، دیگر به حالت اولیه بر نمی‌گردند، بنابراین قبل از صدمه شدید، باید حتما نسبت به درمان اقدام کرد.

توصیه کلی به افراد مبتلا به دیسک کمر و سایر افراد

بهترین توصیه این است که پیش‌گیری بهتر از درمان می‌باشد. پس در مرحله اول باید سعی کنیم که اصلا مبتلا به این بیماری نشویم. می‌بایستی در این ارتباط تمام مواردی که باعث پیش‌گیری از ایجاد این بیماری می‌شود را رعایت کنیم؛ از جمله ورزش کردن، کاهش وزن، عدم بلند کردن اجسام سنگین و هول دادن اجسامی مانند اتومبیل یا بلند کردن اتومبیل.

ورزش ملایم روزانه داشته باشیم تا بدنمان همیشه در فرم ایده‌ال قرار گیرد و عضلات وضعیت طبیعی را حفظ نمایند و استخوان‌ها دچار پوکی نشوند.

همچنین باید تغذیه مناسبی داشته باشیم (تغذیه مناسب به معنی زیاد خوردن نیست، بلکه به معنی درست خوردن می‌باشد). از میوه‌جات و سبزی‌جات و لبنیات حتماً در وعده‌های غذایی استفاده کنیم. در معرض نور خورشید به مقدار لازم قرار گیریم. درست بنشینیم یا بخوابیم یا راه برویم؛ مثلا موقع مطالعه، پشت‌میز و صندلی قرار بگیریم و اگر می‌خواهیم تلویزیون نگاه کنیم، لم ندهیم یا کج نشویم و یا در تخت خواب و به حالت نیم خیز مطالعه نکنیم. رعایت این موارد باعث می‌شود فشار بر روی دیسک‌های مختلف از جمله دیسک کمر، دیسک گردن و سایر قسمت‌ها، وارد نشود.

برای درمان دیسک کمر حتما به موقع اقدام شود، و پزشک طرف مشاوره، فردی باشد که تبحر و اطلاعات کافی داشته باشد. البته به یاد داشته باشید که تنها علت کمردرد، دیسک کمر نمی‌باشد و کمر درد علل بسیار متفاوتی دارد و بر حسب مورد، باید بیماران درمان شوند.

ممکن است علت‌های درد کمر، مشکلات تغذیه‌ای و متابولیکی مانند بیماری دیابت، نقرس یا تمام بیماری‌های التهابی و عفونی و حتی بدخیمی‌ها باشند. بنابراین در صورت بروز کمردرد حتما به پزشک مراجعه کنید تا بر حسب مورد خاص، کمردرد درمان شود.

به‌طور کلی باید گفت: دیسک کمر بیماری ای نیست که افراد نگران شوند و چنان چه به موقع درمان گردد، حتماً از سلامتی کامل برخوردار خواهند شد.

جهت مشاهده مطلب در مورد دیسک کمر و رابطه جنسی، اینجا را کلیک کنید.

دکتر محسن حسین زاده پاریزی پزشک -متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی وفیزیوتراپی کرمان-چهار راه طهماسب آباد-ابتدای بلوار جهاد- ساختمان پزشکان جهاد-طبقه اول

دیسک کمر و علائم آن

دیسک کمر و علائم آن

کمردرد

بیماری دیسک کمر یکی از بیماری‌های ناتوان کننده‌ای است که متاسفانه امروزه شیوع بالایی پیدا کرده است و بسیاری افراد از ابتلا به آن رنج می‌برند. از طرفی با وجود گسترش وسیع علم پزشکی، روش‌های تشخیص و درمانی جدید و موثری برای آن پیدا نشده است و بی‌توجهی به آن و پیشرفت بیماری می‌تواند عواقب ناخوشایندی به دنبال داشته است.

 بیماری دیسک کمر چیست؟

در حالت کلی منظور از بیماری دیسک کمر، در رفتگی با بیرون زدگی قسمت مرکزی یا هسته دیسک می‌باشد که با پارگی‌های کوچکی که به‌صورت شیارهای باریکی در اطراف آن، کم‌کم ایجاد می‌شود همراه است. این بیرون زدگی‌ها و دررفتگی‌ها روی ریشه‌های عصبی پشت این دیسک فشار می‌آورند و باعث ایجاد درد و سایر عوارض می‌شوند.

عوامل ایجاد کننده بیماری دیسک کمر یا پارگی یا بیرون زدگی دیسک کمر چیست؟

در ایجاد بیماری دیسک کمر عوامل زمینه‌ای مانند ژنتیک مطرح می‌باشد ولی اصولا بیرون زدگی و پاره‌ شدن دیسک در اثر استفاده ناصحیح از مهره‌ها و طرز رفتار ناصحیحی است که افراد با بدن خود انجام می‌دهند. در حیوانات چهارپا اصولا چیزی به نام پارگی دیسک کمر نداریم و این بیماری بهایی می‌باشد که انسان برای راست ایستادنش می‌‌پردازد. به علت فشاری که برآیند نیروهای وزن آدم روی مرکز ثقل وارد می‌کند و فشاری که روی آن ناحیه از مهره‌های تحتانی کمر وارد می‌شود، ستون فقرات بار بیش‌تری را نسبت به سایر قسمت‌ها تحمل می‌کند و علت این که ما بیش‌تر بیماری‌های دیسک را در این نواحی می‌بینیم همین می‌باشد. شایع‌ترین محل درگیری دیسک کمری در کشور ایران مهره‌های ۴ و ۵ و در کشورهای اروپایی معمولا مهره‌های ۵ کمری و یکم خاجی می‌باشد و این تقاوت به علت نوع استخوان بندی می‌باشد. در ایران به طور معمول لگن‌ها برجسته‌تر هستند، ولی در اروپا لگن‌ها صاف‌تر می‌باشند.

آسیب مهره های کمر

پاره شدن دیسک طبق آمارهای موجود در خانم‌ها بیش‌تر است و معمولا در قسمت چپ دیده می‌شود. طرز نشستن، راه رفتن و خوابیدن و نوع بلند کردن اجسام و حمل آن‌ها در ایجاد دیسک کمر بسیار موثر می‌باشد. به عنوان مثال اگر می‌خواهیم کتابی را با خود حمل کنیم، هر چه به بدن نزدیک‌تر نگه داریم فشاری که به دیسک‌ها وارد می‌آید کم‌تر خواهد بود و هر چه دورتر نگه داریم و یا در حالت دولا شدن به سمت جلو، مخصوصا در حالت چرخش، جسم سنگینی را حمل یا جا به‌جا کنیم مانند جا به‌جایی گلدان، امکان آسیب رسیدن به به این قسمت‌ها بیش‌تر می‌یاشد. بنابراین باید سعی شود از این نوع حرکات خودداری شود و اگر مجبور باشید که چیزی را از زمین بلند کنید حتما زانوها را خم کرده و با خم شدن هر دو زانو، آن جسم را کاملا نزدیک به بدنتان بردارید. حتی‌الامکان سعی کنید برای جا به‌جایی اجسام سنگین از وسایل کمکی مثل ریل، چرخ و اهرم استفاده کنید.

بیماری دیسک کمر بیش‌تر در چه افرادی دیده می‌شود؟ آیا ژنتیک نقش موثری در ایجاد آن دارد یا نه؟

بیماری دیسک کمر معمولا از دهه سوم به بعد ایجاد می‌شود، البته در زنان جوان، دیسک جوانی هم دیده می‌شود، ولی بسیار نادر است. قابل ذکر است که دیسک جوانی در مهره‌های کمر ایجاد نمی‌شود و در مهره‌های پشتی (قسمت بالای مهره‌های کمری) در اثر ضربه اتفاق می افتد و با توجه به اینکه در حدود سن۲۰ سالگی پدیده پیر شدن برای دیسک وجود ندارد و به اصطلاح دژنره نشده است و از سن ۲۰ سالگی به بعد کم کم آب دیسک‌ها کم می‌شود و امکان شکننده شدن آنها و ترک‌های موجود بیش‌تر می‌شود. هر چه سن بالاتر رود، احتمال پیدا شدن دیسک زیادتر می‌شود.

عوامل ژنتیکی نیز در پیدایش دیسک مطرح می‌باشد که در مواردی ممکن است تاثیرگذار باشد.

علایم بیرون زدگی یا پارگی دیسک کمر کدام است؟

معمولا بیماری دیسک کمر با دردی در ناحیه کمر شروع می‌شود. در مراحل اولیه این درد فقط در کمر ایجاد می‌شود و به جاهای دیگر زیاد انتشار نمی‌یابد و اگر به آن توجه نشود و این فشارها ادامه پیدا کنند، به علت این که قسمت مرکزی مهره‌ها بیرون زدگی پیدا می‌کند و روی ریشه عصب فشار می‌آورد، آزردگی ریشه عصب به وجود می‌آید و به دنبال آن درد و سایر عوارض ایجاد می‌شود. این درد می تواند به باسن، پشت پا تا پایین پا و زانوها و مچ پا و حتی انگشتان امتداد باید قسمت‌های درگیر و میزان و نوع درد و انتشار آن به سطحی که دیسک در رفته است و به محل فشار روی ریشه های عصبی بستگی دارد.

راه‌های تشخیص بیرون زدگی یا پارگی دیسک کمر کدام است؟

تشخیص در مرحله اول با شرح حال گرفتن از بیمار و معاینه دقیق همراه می‌باشد و در معاینه از روش‌های مختلف استفاده می‌شود که شامل معاینه رفلکس‌ها و معاینه حس و حرکت و حساسیت‌های موضعی و مانورهای خاص می‌باشد. این معاینات معلوم می‌کند که این دیسک فشار را به ریشه‌های عصبی وارد می‌کند یا نه. در مراحل بعدی تشخیص با پاراکلینیک می‌باشد که معمولا شامل آزمایشات مختلف و رادیوگرافی است.

MRI  بهترین روش تشخیص می‌باشد. با دستگاه MRI نه تنها سطح در رفتگی دیسک، بلکه میزان در رفتگی و میزان فشار وارده به عصب را نیز می‌توان اندازه‌گیری کرد و مجموعه‌ی اعمال بالا به پزشک نشان می‌دهد که آیا بیمار نیاز به عمل جراحی دارد یا نه، و آیا بیمار با روش‌های درمانی غیر تهاجمی مانند فیزیوتراپی و دارو درمانی قابل درمان است یا خیر.

دکتر محسن حسین زاده پاریزی پزشک -متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی وفیزیوتراپی کرمان-چهار راه طهماسب آباد-ابتدای بلوار جهاد- ساختمان پزشکان جهاد-طبقه اول

کمردرد شما را نمی‌کشد بلکه شما را شکنجه می‌کند

مسلما کمردرد شما را نمی کشد اما رنجی که از کمردرد می برید ممکن است سال ها شما را شکنجه دهد . از آنجایی که دردهای مزمن می توانند تاثیر زیادی روی کیفیت زندگی فرد بگذارند پیشگیری از آنها بسیار مهم است . در این مطلب سعی کردیم با زبانی ساده و روان دلیل اصلی کمردردهای حاصل از نشستنهای طولانی مدت و راه حل پیشگیری از آن را توضیح دهیم .

 تصویر ذیل شکل ستون فقرات را در حالت ایستاده نشان می دهد که شبیه حرف s در انگلیسی می باشد . ۵ مهره کمر بزرگترین و قویترین مهره ها در ستون فقرات هستند که وزن کل جثه را تحمل می کنند .توجه داشته باشید کمترین فشار به دیسک ها و مهره های کمر وقتی وارد می شود که ستون فقرات در شکل s مانند خود باشد به طوری که ستون فقرات درناحیه کمر گود و دارای تو رفتگی است .

 1 کمردرد شما را نمی‌کشد بلکه شما را شکنجه می‌کند11 کمردرد شما را نمی‌کشد بلکه شما را شکنجه می‌کند

 وقتی که از حالت ایستاده به حالت نشسته تغییر وضعیت می دهیم لگن به عقب چرخیده ، گودی کمر صاف شده و ستون فقرات از شکل s مانند خود خارج می گردد .

 2 کمردرد شما را نمی‌کشد بلکه شما را شکنجه می‌کند

در این حالت فشار نابرابری بردیسک های بین مهره ای وارد می شود که نهایتا به ناهنجاری های عمده ای در ستون فقرات از جمله کمردرد، دیسک کمر، قوزپشتی و فتق دیسک کمر می انجامد .

4 کمردرد شما را نمی‌کشد بلکه شما را شکنجه می‌کند

برای جلوگیری از این بیماری ها باید درست بنشینیم واز یک پشتی طبی استفاده کنیم . با قرار دادن یک پشتی طبیمناسب روی صندلی اداری یا خودرومی توانید فرم s مانند ستون فقرات خود را حفظ کنید و ازصاف شدن گودی کمر و نهایتا کمردرد جلوگیری کنید .

در واقع یک پشتی طبی مطلوب باید به اندازه ای سفت باشدکه مانع ازصاف شدن گودی کمرگرددودرهمین حال کاربرباآن احساس آرامش نماید. آسیب به ساختار استخوانی در ناحیه کمر می تواند به دردهای شکنجه آوری بیانجامد . اگر آسیب به این ناحیه زیاد باشد حتی ممکن است راه رفتن را مشکل سازد و به معلولیت بیانجامد .

استفاده از پشتی طبی در افرادی که سوزش های دردناکی در ناحیه کمر خود حس می کنند ضروری است چرا که استفاده از آن می تواند تاثیر زیادی روی کیفیت زندگی در آینده بگذارد .

8 کمردرد شما را نمی‌کشد بلکه شما را شکنجه می‌کند

جهت مشاهده مطلب در مورد کمر درد و رابطه جنسی، اینجا را کلیک کنید.

منبع:باراد 

دکتر محسن حسین زاده پاریزی پزشک -متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی وفیزیوتراپی کرمان-چهار راه طهماسب آباد-ابتدای بلوار جهاد- ساختمان پزشکان جهاد-طبقه اول

علائم دیسک کمر

بیرون زدگی و فتخ دیسک بین مهره های کمری معمولا با احساس درد خودش را نشان می دهد این درد می تواند بطور ناگهانی و شدید شروع بشود و یا در بعضی از موارد یک دردی است که بطور مزمن و تدریجی شدت آن افزایش پیدا می کند. معمولا این درد همراه با احساس خشکی در ناحیه کمر است و در بعضی از موارد با اسپاسم عضلات اطراف کمر هم ممکن است همراه باشد.
درصورتی که فتخ دیسک بین مهره های کمری باعث وارد شدن فشار و آسیب به رشته های عصبی در ناحیه کمر بشود این بیماری می تواند همراه با احساس درد تیر کشنده به ناحیه باسن، پشت رانها، پشت ساق و حتی کف پاها بشود. و در بعضی از موارد این دردها می توانند همراه با احساس گزگز بی حسی و خواب رفتگی در ناحیه پا باشند و در مواردی که آسیب به رشته های عصبی شدید باشد می تواند احساس ضعف و کاهش قدرت در عضلات پاها و یا اختلال در راه رفتن همراه این علائم مشاهد شود .
برای تشخیص بیرون زدگی دیسک بین مهره های کمری یکی از روشهای خیلی خوب استفاده از تصویربرداری به کمک دستگاه MRI است که با تصویر برداری سه بعدی که توسط این دستگاه صورت می گیرد سلامت و یا آسیب دیدگی دیسک های بین مهره ای تشخیص داده می شود.
برای اینکه تشخیص بدهیم که آیا بیرون زدگی دیسک بین مهره ای به رشته های عصبی آسیب وارد کرده یا نه، می توانیم از تست نوار عصب و عضله پاها استفاده کنیم که با استفاده از این تست وضعیت سلامت رشته های عصبی اندامهای تحتانی قابل بررسی هستند البته گرفتن شرح حال و معاینه دقیق فیزیکی توسط پزشک اولین گام در تشخیص این بیماری است و تا زمانی که پزشک براساس یافته های کلینیکی به چنین مشکلی شک نکند معمولا اقدام به درخواست تصویربرداری MRI و یا تست الکترو دیاگنوز نخواهد کرد.

منبع:سیمرغ

دکتر محسن حسین زاده پاریزی پزشک -متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی وفیزیوتراپی کرمان-چهار راه طهماسب آباد-ابتدای بلوار جهاد- ساختمان پزشکان جهاد-طبقه اول

چند نکته در رابطه با کمردرد

  قابلیت ارتجاع مفاصل بعضی از افراد بیش از حد معمول است و ممکن است بتوانند با پاهای صاف به طور کامل خم شوند. از نظر علمی به این وضعیت، ((بیش تحرکی)) (hyper mobility) گفته می شود و به خصوص اکثر ژیمناست ها از این ویژگی برخوردار هستند . مشاهده شده است که این افراد در اثر تکرار حرکات شدید دچار ساییدگی مفاصل و کشیدگی بیش از حد رباط ها می شوند.

·         فیزیوتراپی( درمان فیزیکی) در کمردردهایی که بیش از چند هفته طول کشیده اند نقش مهمی در ایجاد تحرک و تقویت عضلات پشت و شکم و اطراف مهره ها و در نتیجه، درمان دردهای مزبور دارد.

·         نحوه انجام فیزیوتراپی، مدت آن و وسایل مورد استفاده در آن، بر حسب هر بیمار و وضعیت بدنی و سنی وی متفاوت است. استفاده از سرما، گرما، لامپ های فرو سرخ، اولتراسوند، کشش، ماساژ، تحریک الکتریکی عصب از راه پوست (TENS) جزء برنامه های فیزیوتراپی است. فیزیوتراپی معمولاً زمینه را برای درمان های دراز مدت بعدی (مانند تمرینات ورزشی مخصوص) آماده می کند. کشش، موجب کاهش فشار وارده بر اعصاب می شود.

·         طب سوزنی در اثر تحریک آزاد شدن مواد شیمیایی موسوم به ((آندورفین)) و ((آنکفالین)) در مغز و نخاع مسیر حس درد را مسدود می کند و در بعضی از افراد برای تسکین دردهای ناحیه پشت و کمر موثر واقع می شود.

·         بستن کمربند طبی ، حرکات پشت و کمر را محدود می کند و با این کار موجب تسکین درد این نواحی می شود ولی پوشیدن دراز مدت آن ها موجب عدم تحرک و سفتی و خشکی کمر و پشت می شود. بنابراین باید هرچه زودتر فعالیت های معمولی را شروع کرد و از کمر بندهای مزبور به طور طولانی استفاده ننمود.

منبع:برگرفته از کتاب کمردرد

دکتر محسن حسین زاده پاریزی پزشک -متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی وفیزیوتراپی کرمان-چهار راه طهماسب آباد-ابتدای بلوار جهاد- ساختمان پزشکان جهاد-طبقه اول

علل کمردرد (۳)

 . دردهای ارجاعی (referred pains)

دردهای ارجاعی به دردهایی گفته می شود که مرکز آنها نقطه ای دورتر از محل درد قرار دارد. یکی از بهترین نمونه های این نوع دردها، درد آنژین صدری یا حمله قلبی است که گاهی در ناحیه گردن، شانه یا پشت و کمر حس می شود.

I11 . تنگی مجرای مهره ای

در تنگی مجرای مهره ای که ممکن است در مهره های گردن یا کمر یا هر دو ایجاد شود، به دلیل تنگ شدگی مجرای مزبور، نخاع و اعصاب تحت فشار قرار می گیرند. این اختلال معمولاً در اثر افزایش سن روی می دهد و گاهی به دلیل بیرون زدگی دیسک مهره ای ، پوکی استخوان یا تومور ایجاد می شود.

تنگی مجرای مهره ای ناحیه کمر موجب کمردرد و نیز درد احساس غیر طبیعی درساق ها ، پاها و باسن ها، یا کاهش کنترل ادرار و مدفوع می شود.

عل اصلی تنگی مجرای مهره های گردن، اسپوندیلوز (ساییدگی) مهره های گردن، استخوانی شدن منتشر و بیش از حد اسکلت با علت ناشناخته، یا کلسیفیه شدن رباط طولی خلفی هستند. این بیماری در مردها شایع تر است و بیشتر از ۴۰ تا ۶۰ سالگی دیده می شود. بیماری با راه رفتن اسپاستیک ، کرختی انتهاهای فوقانی، ضعف اندام های فوقانی یا تحتانی یا هردو، درد ریشه ای اندام فوقانی ، تحلیل رفتگی عضلانی، نقایص حسی و ناهنجاری های رفلکسی همراه است.

درمان، در موارد شدید عبارت است از فیزیوتراپی و استفاده از گردن بند طبی و موارد شدید بیماری نیاز به جراحی دارد.

تنگی مجرای مهره ای کمری در اثر بزرگ شدگی سطوح مفصلی یا آرتروز، اسپوندیلولیستزیس، استخوانی شدن منتشر و بیش از حد اسکلت با علت ناشناخته و بیماری فرسایشی (دژنراتیو) دیسک مهره ای ایجاد می شود و معمولاً بعد از ۵۰ سالگی روی می دهد و در زن و مرد شیوع یکسان دارد.

این بیماری با گرفتگی متناوب عصبی که منجر به درد ساق ها، ضعف، گزگز و از بین رفتن رفلکس های تاندونی عمیق می شود همراه است. ممکن است کمر درد موجود باشد یا وجود نداشته باشد. معمولاً درد بیمار با راه رفتن تشدید و با نشستن بهتر می شود. خم شدن به جلو درد را تسکین می دهد و در مقابل، کشش ناحیه کمر و پشت در قسمت ران ها موجب تشدید درد می شود. راه رفتن در سرازیری درد را افزایش و راه رفتن در سر بالایی ، درد را کاهش می دهد. ام آر آی بهترین روش تشخیص بیماری است.

درمان عبارت است از : کاهش وزن، محدود کردن فعالیت مثلاً با استفاده از واکر و تزریق اپیدورال کورتون. در صورت شدید بودن درد، جراحی توصیه می شود.

I12 . اسپوندیلوز (spondylosis)

اسپوندیلوز ، به ساییدگی ستون مهره ها گفته می شود و بیماری بسیار شایعی است. ساییدگی مهره ها از حدود ۲۵ سالگی به طور طبیعی آغاز می شود و در میانسالی تقریباً همه افراد مبتلا به آن هستند.

تحمل دائمی وزن بدن به وسیله کمر و خم شدن و چرخش مرتب آن موجب بروز اسپوندیلوز کمری می شود که شایع تر از اسپوندیلوز سایر مهره ها است. اسپوندیلوز کمر به ویژه در بین مهره های ۴ و ۵ و مهره پنجم و قسمت ابتدای استخوان خاجی شایع تر است که موجب بروز درد سیاتیکی می شود.

گاهی در اثر ساییدگی ، دیسک و غضروف یا سطوح مفصلی از بین می روند. استخوان ها در حاشیه دیسک ها و سطوح مفصلی متورم می شوند و قادر نیستند به راحتی حرکت کنند. در نتیجه، سفتی ستون مهره ها بروز می کند و ممکن است اعصاب، رباط ها و بافت های اطراف تحت فشار قرار بگیرند و دردناک شوند. بسیاری از افراد مبتلا به ساییدگی شدید مهره ها دچار درد پشت یا کمر نمی شوند؛ در مقابل بعضی از افراد در اثر ساییدگی خفیف به درد شدید مبتلا می شوند.

I13 . بیماری شوئرمن (Scheuermann,s disease)

بیماری شوئرمن نوعی بیماری خود محدود شونده دوران کودکی است که از انواع بیماری های استخوانی غضروفی نوجوانان به شمار می آید و مهره ها را مبتلا می سازد. بیماری موجب کیفوز (قوز) ستون مهره ها می شود. قسمت راس انحنای مهره های پشتی کاملاً سفت و دردناک است و فعالیت بدنی و راه رفتن و نشستن طولانی موجب تشدید آن می شود.

I14. نشانگان (سندرم) التهاب عضله تنشی

سندرم میوزیت (التهاب عضله) تنشی (tension myositis syndrome;TMS) اختلالی است که با نشانه های عصبی و روان تنی اسکلتی و عضلانی و بیش از همه، کمردرد شناخته می شود.

درد، سفتی، گزگز و کرختی در ناحیه پشت و کمر احساس می شوند و ممکن است درد گردن، زانو و سایر نقاط بدن نیز وجود داشته باشند. تعدادی از محققان معتقدند که علایم بیماری به سایر نقاط بدن تغییر محل می دهند و همین ویژگی ، شاخص مهم آن است.

موجود نبودن علت فیزیکی شناخته شده در معاینه فیزیکی و آزمایشات و مطالعات تصویر برداری، و وجود نقاط حساس (که بعضی از محققان تعداد آن ها را ۶ نقطه حساس اصلی دانسته اند که عبارتند از ۲ نقطه در قسمت بالای عضلات ذوزنقه ای، ۲ نقطه در عضلات اطراف مهره های کمری و ۲ نقطه در قسمت بالای باسن ها) ، به تشخیص بیماری کمک می کنند. این نقاط در ۹۹% بیماران مبتلا به سندرم مزبور وجود دارند. وجود سابقه اختلالات روان تنی دیگر، مانند سندرم روده تحریک پذیر و سردرد تنشی نیز به تشخیص بیماری کمک می کند.

در بیمارانی که به سرعت بهبود نمی یابند باید از روش های درمان حمایتی گروهی و / یا روان درمانی استفاده کرد. بازگرداندن بیمار به شیوه زندگی طبیعی از طریق متوقف ساختن درمان های دستکاری مهره ای و فیزیوتراپی و برقراری فعالیت طبیعی صورت می گیرد.

I15 . درد دنبالچه (coccydynia)

درد دنبالچه (کوکسیدینیا؛ coccydynia) در قسمت انتهای ستون مهره ها احساس می شود و اغلب به دنبال افتادن و یا پس از زایمان روی می دهد، ولی در بسیاری از موارد، عامل بیماری نامشخص است. در بعضی موارد، فشار دایمی مثلاً در اثر اسب سواری یا دوچرخه سواری می تواند موجب شروع درد شود. به ندرت درد دنبالچه در اثر وجود تومور ناحیه مزبور ایجاد می شود.

درد با یبوست شدید و در اثر اجابت مزاج تسکین می یابد. نشستن بر روی ناحیه مبتلا موجب تشدید درد می شود و از این رو باید برای نشستن، از کوسن هایی استفاده شود که قسمت پشت آنها دارای بریدگی است و این قسمت در ناحیه دنبالچه قرار می گیرد (استفاده از کوسن هایی که به شکل دونات هستند یعنی قسمت مرکزی آنها به شکل دایره، خالی شده است برای این کار مفید نیستند).

در موارد طولانی بیماری، از داروهای ضدالتهابی و مسکن و داروهای ضد افسردگی (مثل آمی تریپتیلین) استفاده می شود. اغلب مسدود کردن موضعی عصب ناحیه، مفید واقع می شود.

I16 . تومورهای استخوانی

تومورهای استخوانی را می توان به دو گروه ((اولیه)) (که از خود استخوان منشاء می گیرند) و ((ثانویه)) ( که از نقطه ای به جز استخوان منشاء می گیرند) تقسیم نمود. تومورهای اولیه استخوان را می توان به دو نوع ((خوش خیم)) و ((بدخیم)) (سرطانی) تقسیم کرد. تومورهای خوش خیم شایع ممکن است علت نئوپلاستیک (ناشی از رشد جدید و کنترل نشده بافت)، تکاملی، ناشی از ضربه، عفونی، یا التهابی داشته باشند. نمونه هایی از تومورهای خوش خیم استخوانی عبارتند از : استئوم، استئوکوندروم، کیست آنوریسمی استخوان، فیبرودیسپلازی.

تومورهای بدخیم اولیه شامل استئوسارکوم، کوندروسارکوم، سارکوم یوئینگ و سایر انواع سارکوم ها هستند. میلوم متعدد (میلوم مولتیپل) نوعی سرطان خون است که اغلب به شکل یک یا چند تومور استخوانی تظاهر می یابد. تومورهای ثانویه استخوان شامل تومورهای متاستاتیک هستند که از سایر اعضا مانند پستان ، ریه و پروستات انتشار می یابند. این نوع تومورها، بیشتر، (اسکلت محوری را مبتلا می کنند تا اسکلت ضمیمه ای و تومورهایی که از بافت نرم منشاء می گیرند نیز ممکن است به طور ثانویه، از طریق تهاجم مستقیم، استخوان ها را گرفتار سازند. شایع ترین علامت تومورهای استخوانی، درد است ولی در بسیاری از بیماران علایمی به جز یک توده بدون درد وجود ندارد. بعضی از تومورهای استخوانی موجب ضعیف شدن ساختار استخوان و شکستن آن می شوند.

درمان تومورهای استخوانی بر حسب نوع آنها متفاوت است و از جراحی، قطع اندام، شیمی درمانی، رادیو تراپی تشکیل می شود.

منبع:برگرفته از کتاب کمردرد

دکتر محسن حسین زاده پاریزی پزشک -متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی وفیزیوتراپی کرمان-چهار راه طهماسب آباد-ابتدای بلوار جهاد- ساختمان پزشکان جهاد-طبقه اول

علل کمردرد (۲)

علایم بیرون زدگی دیسک مهره ای

علایم فتق دیسک مهره ای بر حسب محل آن و انواع بافت های نرم گرفتار متفاوت است و می تواند از درد خفیف یا عدم وجود درد در مواردی که فقط دیسک، آسیب دیده است تا درد شدید و مقاوم گردن یا کمر با انتشار به نواحی مربوطه متغیر باشد.

سایر علایم عبارتند از : تغییرات حسی مانند کرختی، گزگز، ضعف عضلانی ، فلج و تغییر رفلکس های تاندونی.

چنان چه فتق دیسک در ناحیه کمر باشد ممکن است به دلیل تحرک عصب سیاتیک ، درد مسیر مزبور نیز وجود داشته باشد. معمولاً بر خلاف درد گرفتگی عضلات که ضربانی است یا شدت و ضعف پیدا می کند، درد ناشی از بیرون زدگی دیسک مداوم است. ممکن است بیرون زدگی بدون درد یا با درد خفیف باشد و این، به محل گرفتاری بستگی دارد. چنانچه ((هسته نرم)) دچار بیرون زدگی بر بافت های نرم یا اعصاب فشار وارد نیاورد ممکن است علایمی ایجاد نشود.

به طور معمول، علایم یک طرفه هستند. چنان چه بیرون زدگی دیسک بسیار بزرگ باشد، بر نخاع یا دم اسب در ناحیه کمر فشار وارد آورد ممکن است علایم، دو طرفه باشند.

در معاینه، بالا آوردن مستقیم پا در حالی که بیمار دراز کشیده است، ممکن است موجب بروز درد شود، هرچند که میزان اختصاصی بودن این یافته کم است.

ام آر آی قادر است نخاع، ریشه های عصبی و نواحی اطراف آنها و نیز دژنراسیون و تومورهای احتمالی و بافت های نرم را نشان دهد.

میلوگرافی عبارت است از مشاهده مجرای مهره ای به دنبال تزریق ماده حاجب به داخل فضاهای مایع مغزی نخاعی. تغییر محل ماده حاجب، ساختمان هایی را که موجب وارد آمدن فشار بر نخاع یا اعصاب شده اند (مانند بیرون زدگی دیسک، تومورها یا خارهای استخوانی) نشان می دهد.

از آنجا که انجام میلوگرافی نیاز به تزریق مواد خارجی دارد، امروزه در اغلب موارد ، ام آر آی جای آن را گرفته است هرچند که میلوگرافی به ویژه چنانچه همراه با سی تی اسکن انجام شود، همچنان بهترین روش برای نشان دادن ضایعات فضاگیر (مثل تومورها) است.

درمان بیرون زدگی دیسک بین مهره ای

اکثر فتق های دیسک بین مهره ای خود به خود طی حدود ۶ هفته بهبود می یابند و نیاز به جراحی ندارند.

اگر درد ناشی از بیرون زدگی دیسک یا پارگی آن، به دلیل درد رادیکولیت شیمیایی باشد، قبل از جراحی باید از رویکرد ضد التهابی استفاده کرد که معمولاً در ابتدا با داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (غیر کورتون) انجام می شود ولی به دلیل عوارض قلبی عروقی و گوارشی این داروها در مصرف طولانی می توان از تزریق کوروتون به فضای مهره ای مجاور ناحیه درناک استفاده کرد. خوشبختانه امروزه روش های جدیدی روی کار آمده اند که به طور مستقیم بر TNF اثر می کنند و با استفاده از آنها می توان دردهای مزمن و شدید مهره ای را کنترل کرد. توان بخشی، فیزیوتراپیُ داروهای ضد افسردگی و به ویژه برنامه های ورزشی همگی می توانند در کنار درمان ضد التهابی مورد استفاده قرار بگیرند.

داروهای ضد درد غالباً در ابتدا، در زمان حاد بودن درد تجویز می شوند تا به بیمار اجازه داده شود که در مرحله بعدی تحت درمان با ورزش و کشش قرار گیرد.

روش های غیر جراحی کنترل کننده درد عبارتند از :

o         استراحت در بستر و بستن کمربندطبی

o         فیزیوتراپی

o         دستکاری استخوانی / کایروپراکتیک. البته ممکن است در بیماران مبتلا به بیرون زدگی دیسک، احتمال تشدید بیرون زدگی یا سندرم دم اسب، در اثر دستکاری وجود داشته باشد.

o       ماساژ درمانی

o         داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی

o         کورتون های خوراکی (مثل پردنیزون)

o         تزریق کورتون (کورتیزون) در فضای بیرون سخت شامه (اپیدورا؛ epidural)

o         درمان کششی به اضافه آرام بخش و ضد درد داخل وریدی (Intravenous sedation,analgesia traction therapy ; IVSAAT)

o       کنترل وزن

o         درمان جراحی در موارد وجود نقیصه عصبی قابل ملاحظه یا عدم موفقیت روش های غیر جراحی انجام شود. وجود سندرم دم اسب از موارد اورژانسی است که به توجه فوری و احتمالاً عمل جراحی فشار زدایی از عصب نیاز دارد.

درباره عصب سیاتیک

عصب سیاتیک (sciatic) قطورترین عصب بدن است و قطر آن به ۲ سانتی متر می رسد و ادامه دسته فوقانی شبکه عصبی خاجی است. این عصب از سوراخ بزرگ سیاتیک در لگن خارج می شود و در بین استخوان ران و برآمدگی ایسکیال پایین می آید و در مسیر قسمت پشتی ران تا نزدیکی یک سوم تحتانی آن پیش می رود و در آنجا به دو شاخه بزرگ، موسوم به عصب درشت نیی و عصب پرونئال مشترک تقسیم می شود و نیز شاخه های مفصلی و عضلانی از آن جدا می شوند.

در قسمت بالا، عصب در عمق عضله سرینی بزرگ قرار دارد و سپس از ناحیه ران عبور می کند و در این محل با عصب جلدی پشتی ران و سرخرگ سرینی تحتانی همراه است. در قسمت پایین تر، عصب سیاتیک بر روی عضله دور کننده بزرگ قرار می گیرد و به طور مایل به وسیله عضله دو سر ران قطع می شود و سپس بر روی قسمت پشت ران ظاهر می شود و تا حفره کشکک زانو پیش می رود.

شاخه های مفصلی عصب سیاتیک به مفصل ران و شاخه های عضلانی آن به عضلات دو سر ران و چند عضله دیگر عصب می دهند. شاخه درشت نیی عصب سیاتیک به شاخه های مفصلی (مفصل زانو) ، عضلانی (عضلات ساق پا ) و شاخه های کف پایی (که به کف پا و انگشتان پا عصب می دهند) تقسیم می شود. درد عصب سیاتیک ممکن است فقط به صورت سوزش خفیف یا درد مبهم حس شود و یا به حدی شدید باشد که توانایی راه رفتن را کاهش دهد . درد عصب سیاتیک اغلب در مسیر ساق پا احساس می شود و با کمر درد توام است. درد سیاتیک از ناحیه باسن به ساق پا و سپس پا و انگشتان پا انتشار می یابد.

دو دلیل شایع تحت فشار قرار گرفتن عصب سیاتیک عبارتند از بیرون زدگی (فتق) دیسک مهره ای و تنگی مجرای مهره ای.

همچنین ممکن است درد سیاتیک در اثر آسیب ناگهانی (مثل دویدن خیلی شدید یا بلند کردن اجسام سنگین) ایجاد شود. درد سیاتیک معمولاً یک طرفه و گاهی دو طرفه است.

نکته

از سال ۱۹۹۸ داروهای اختصاصی و پر قدرت مهار کننده TNF ، در یالات متحده در دسترس قرار گرفتند. این داروها در سال ۲۰۰۱ در درمان سیاتیک در مدل های تجربی بسیار موثر واقع شدند. تاثیر یکی از این داروها، با نام اتانرسپت etanercept در درمان دردهای شدید ناشی از بیرون زدگی یا پارگی دیسک مهره ای در مقالات متعدد منتشر شده است.

I6 .اسپوندیلولیستزیس(spondylolisthesis)

اسپوندیلولیستزیس عبارت است از تغییر محل یک مهره یا قسمتی از ستون مهره ها نسبت به مهره زیرین خود. در این اختلال ، مهره، مقداری به سمت جلو تغییر محل می دهد. شایع ترین مهره ای که مبتلا به اسپوندیلولیستزیس می شود، پنجمین مهره کمری است.

امروزه عقیده بر آن است که نقیصه موجود در اثر شکستگی های کوچک ناشی از استرس که ترمیم نمی یابند و عدم جوش خوردگی مزمن آن ها روی می دهد. این اختلال در ورزشکارانی که بدن آن ها دچار کشش بیش از حد و مکرر می شود (مانند ژیمناست ها) شایع تر است.

اسپوندیلولیستزیس موجب سفتی عمومی پشت و کمر و تغییر در وضعیت ظاهری بدن و راه رفتن می شود . بدن کمی به سمت جلو خم می شود و / یا ((لوردوز)) به وجود می آید و با پیشرفت بیماری راه رفتن فرد به شکل ((راه رفتن مرغابی)) در می آید، یعنی به دلیل کاهش تحرک عضلات هامسترینگ، لگن بیش از حد دچار چرخش می شود. درمان، عبارت است از استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی، گرمادرمانی، تحریک الکتریکی، کشش مهره های کمر و در موارد مقاوم، تزریق اپیدورال آمپول های حاوی کورتون.

I7 . اسپوندیلولیز (Spondylolysis)

اسپوندیلولیز نقیصه ای در قسمت بین مفصلی مهره است که در اکثر موارد در پنجمین مهره کمری دیده می شود ولی ممکن است در سایر مهره های کمری و نیز در مهره های پشت نیز روی دهد. ۳ تا ۶ درصد افراد به این بیماری دچار می شوند. بیماری به طور معمول در اثر شکستگی های ناشی از استرس روی می دهد و با فعالیت مخصوصی مانند بلند کردن اجسام سنگین و ورزش ژیمناستیک مرتبط است و زمینه ارثی دارد.

اسپوندیلولیز شایع ترین علت اسپوندیلولیستزیس در کودکان است. در افراد بزرگسال، بیماری دژنراتیو دیسک (آرتروز) به طور شایع منجر به اسپوندیلولیستزیس بدون اسپوندیلولیز می شود . در این موارد، مجرای مهره ای تنگ می شود.

I8 . بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزان(ankylosing spondylitis; AS)

این بیماری، نوعی بیماری مزمن و دردناک، به صورت التهاب مفصلی (آرتریت) استحاله ای (دژنراتیو) است که عمدتاً مهره ها و مفاصل خاجی لگنی (ساکروایلیاک) را مبتلا می سازد که در نهایت موجب جوش خوردگی مهره ها به یکدیگر می شود.

بیماری معمولاً در افراد ۱۵ تا ۳۰ ساله دیده می شود و با درد مزمن و سفتی قسمت پایین ستون مهره ها (کمر) همراه است.

این بیماری علاج قطعی ندارد ولی با فیزیوتراپی و ورزش، توام با مصرف دارو تسکین می یابد. داروهای ضد درد، شامل داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی مانند آسپیرین، ایبوپروفن، ایندومتاسین و ناپروکسن موثر است.

در موارد شدید بیماری یه ویژه در ناحیه زانو و مفصل ران از جراحی استفاده می شود. بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزان ممکن است به طرف بالا پیشرفت کند و موجب سفتی مهمره های پشت شود و در موارد شدید با خشکی شدید و بی حرکتی ستون مهره ها همراه شود. احساس درد و خشکی با ورزش و حرکت کاهش و با استراحت افزایش می یابد.

I9 . بیماری فیبرومالژی و بیماری پلی میالژی روماتیکا(fibromyalgia and polymyalgia rheumatic)

بعضی از افراد مبتلا به فیبرومالژی ، سال ها برای تشخیص بیماری خود به پزشکان مختلف مراجعه می کنند ولی به نتیجه نمی رسند و یا بیماری آنها به اشتباه ، بیماری دیگری تشخیص داده می شود.

بیماری دیگری موسوم به پلی میالژی روماتیکا وجود دارد که با فیبرومیالژی اشتباه می شود زیرا نشانه های آن بسیار شبیه به فیبرومیالژی است ولی درمان آن با درمان فیبرومیالژی تفاوت دارد. چنانچه بیماری پلی میالژی روماتیکا درمان نشود می تواند منجر به عوارض شدید شود.

فیبرومیالژی با دردهای منتشر گردن، پشت، کمر، دست و پا همراه است و اغلب نقاط دردناک و حساسی بر روی مفاصل خاجی لگنی، آرنج ها و زانوها وجود دارند و در آزمایشات به عمل آمده نکته خاصی یافت نمی شود و ممکن است بیماری موجب ناراحتی، افسردگی و خستگی شود.

اکثر بیماران مبتلا به فیبرومالژی دچار سردرهای میگرنی و سندرم روده تحریک پذیر هستند.

بیماری پلی میالژی روماتیکا ، نوعی بیماری التهابی عضلات و مفاصل است که موجب درد عضلانی متوسط تا شدید، همراه با سفتی پایدار مفاصل می شود. اغلب، تشخیص این بیماری به دلیل شباهت آن به تعدادی از بیماری های دیگر دشوار است. علاوه بر این بیماری به طور معمول در معاینات فیزیکی مشاهده نمی شود. این بیماری خیلی شایع است و یک نفر از هر ۲۰۰ مرد و زن در ایالات متحده مبتلا به آن هستند. بیماری در زنان ۲ برابر مردان است و ممکن است در اثر اختلال خود ایمنی (که طی آن گلبول های سفید خون به لایه پوشاننده مفاصل حمله می کنند و موجب التهاب آنها می شوند) ایجاد شود.

علایم اصلی بیماری عبارتند از : درد و سفتی عضلات بالا زانوها، بالای ران ها، گردن، لگن و شانه ها. خستگی، سفتی صبحگاهی، بی اشتهایی، کاهش وزن، تب و افسردگی، از علایم دیگر هستند.

فیبرومیالژی و پلی میالژی روماتیکا هر دو با درد منتشر، سفتی صبحگاهی، افسردگی و خستگی همراه هستند. برای درمان بیماری از داروهای ضد التهاب غیر استروییدی، تغذیه صحیح و ورزش روزانه استفاده می شود.

منبع:برگرفته از کتاب کمردرد

 

دکتر محسن حسین زاده پاریزی پزشک -متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی وفیزیوتراپی کرمان-چهار راه طهماسب آباد-ابتدای بلوار جهاد- ساختمان پزشکان جهاد-طبقه اول

علل کمردرد

کمردردعلل بسیاری دارد و توضیح درباره آنها در کتب مختلف تخصصی پزشکی آمده است. اما ذکر چند مورد از انواع علل کمردرد ضرورت دارد:

I1 .بیماری استحاله ای (دژنراتیو) دیسک مهره ای

شایع ترین علت استحاله (تغییر شکل) دیسک مهره ای ، ضربه های کوچک یا بزرگ، مانند بلند کردن ساده اجسام سنگین هستند. پس از ضربه، دیسک های بین مهره ای واقع در مهره ها، آب خود را از دست می دهند و خشک می شوند و قادر به جذب ضربه های وارد شده به فضای بین مهره ها نیستند. از آنجا که خون رسانی به دیسک های بین مهره ای بسیار کم است، این دیسک ها نمی توانند خود را ترمیم کنند.

در انواع علامتدار، گاهی کمردرد مزمن با انتشار به ران ها، باسن ها یا کشاله ران در هنگام راه رفتن و گزگز یا ضعف زانوها وجود دارند. ممکن است همین درد (یا با شدت بیشتر) در هنگام نشستن، خم شدن، بلند شدن یا چرخیدن هم احساس شود.

این بیماری می تواند منجر به وضعیت ناتوان کننده مزمنی شود که تاثیر منفی جدی بر نحوه زندگی فرد می گذارد. در موارد شدید بودن درد، درمان های غیر جراحی مرسوم غالباً بی تاثیر هستند، ولی در غالب موارد فیزیوتراپی مجموعه درمان کایروپراکتیک و دستکاری، دستکاری استخوانی، داروهای ضد التهاب غیر استروییدی، کایروپراکتیک یا تزریق نخاعی موثر واقع می شوند.

چنان چه درمان محافظه کارانه طی ۲ تا ۳ ماه موثر واقع نشود، درمان جراحی توصیه می شود.چنانچه درد کمر یا ساق پا موجب محدودیت فعالیت عادی شود، یا در صورت وجود ضعف یا کرختی ساق پاها، مشکل بودن راه رفتن یا ایستادن، یا بی تاثیر بودن درمان دارویی یا فیزیوتراپی ممکن است جراحی (غالباً به صورت ادغام مهره ها) ضرورت یابد.

I2 .پوکی استخوان (استئوپورز)

پوکی استخوان نوعی بیماری استخوانی است که احتمال شکستگی استخوان را افزایش می دهد. در این بیماری، تراکم ماده جامد (معدنی) استخوان (bone mineral density؛ BMD) کاهش می یابد، ساختار میکروسکوپی استخوان از هم گسیخته می شود و مقدار و تنوع پروتئین های غیر کلاژن موجود در استخوان تغییر می کند. سازمان بهداشت جهانی (WHO) پوکی استخوان در زنان را BMD کمتر از ۵/۲ انحراف معیار استاندارد از حداکثر توده استخوانی می داند (که مطابق است با متوسط میزان موجود در یک زن ۲۰ساله سالم). پوکی استخوان بیش از همه در زنان و در سنین پس از یائسگی ایجاد می شود که در این حالت به آن پوکی استخوان (استئوپورز بعد از یائسگی) می گویند ولی ممکن است در مردان مسن و نیز در هر فرد مبتلا به اختلالات ویژه هورمونی و سایر بیماری های مزمن یا در نتیجه مصرف بعضی داروها، به خصوص کورتون ها روی دهد که نوع اخیر را پوکی استخوان بر احتمال بروز شکستگی استخوان ناشی از شکنندگی، این بیماری بر میزان امید به زندگی و کیفیت زندگی اثر چشمگیری دارد.

آیا می توان از پوکی استخوان پیشگیری کرد ؟

می توان از پوکی استخوان با ایجاد تغییراتی در نحوه زندگی و گاهی با مصرف دارو پیشگیری کرد و در افراد مبتلا به پوکی استخوان، درمان عبارت است از تغییر شیوه زندگی، پیشگیری از زمین خوردن و مصرف داروها (کلسیم ،ویتامین D ، بسیفوسفونات ها و چندین نوع داروی دیگر).

پوکی استخوان نشانه های اختصاصی ندارد و پیامد اصلی آن افزایش خطر شکستگی های استخوانی است و این شکستگی ها، در شرایطی روی می دهند که افراد سالم، به طور طبیعی در این شرایط دچار شکستگی نمی شوند؛ از این رو، شکستگی های مزبور را شکستگی های ناشی از شکنندگی استخوان می نامند.

این نوع شکستگی های به طور معمول در ستون مهره ها، لگن ،مفصل ران و مچ روی می دهند.

نشانه های شکستگی های همراه با فشردگی مهره ها عبارتند از : کمردرد ناگهانی، اغلب توام با درد تیر کشنده ناشی از تحت فشار قرار گرفتن عصب و به ندرت همراه با تحت فشار واقع شدن نخاع و ایجاد نشانگان (سندرم) دم اسب.

((دم اسب؛ cauda equine)) به قسمت نتهایی نخاع گفته می شود که در ناحیه اولین مهره کمری قرار دارد و دسته متشکل از ریشه های عصبی کمری، خاجی و دنبالچه ای است که از نخاع خارج می شوند و در مسیر مجرای مهره ای خاجی و دنبالچه ای، قبل از رسیدن به سوراخ بین مهره ای هر مهره پایین می روند.

این مجموعه به دم اسب، شباهت دارد. در سندرم دم اسب، ریشه های عصبی قسمت پایینی کمر و قسمت مهره خاجی تحت فشار قرار می گیرند و در نتیجه، حس در ناحیه باسن از دست می رود، ساق پاها دچار ضعف می شوند و رفلکس ها کاهش می یابند و بی اختیاری ادراری و مدفوعی به وجود می آید. چنان چه مهره های متعدد در اثر پوکی استخوان دچار شکستگی شوند، بدن بیمار به فرم خمیده (قوز کرده) در می آید، قد بیمار کوتاه می شود و درد مزمن همراه با کاهش تحرک وجود دارد.

در خانم ها، تراکم استخوان به دلیل کاهش هورمون استروژن در سنین یائسگی به سرعت کاهش می یابد. ولی در آقایان کاهش هورمون تستوسترون تاثیر قابل مقایسه (ولی کمتری) بر کاهش تراکم استخوان و ایجاد پوکی استخوان دارد. در افرادی که قبلاً در اثر پوکی استخوان دچار شکستگی شده اند، احتمال شکستگی بعدی حداقل ۲ برابر بیشتر از فردی در همان سن و با همان جنسیت ولی بدون شکستگی قبلی است.

بهترین روش برای تشخیص پوکی استخوان، آزمایش تراکم استخوان است که بهتر است در زنان بالای۶۵ سال و یا افراد بالای ۶۰ سالی که در خطر پوکی استخوان قرار دارند انجام شود. در صورت وجود سابقه فامیلی پوکی استخوان در افراد فامیل، احتمال بروز مشکل در فرد افزایش می یابد.

در افراد لاغر و دارای جثه کوچک تر به دلیل کمتر بودن توده استخوانی، احتمال بروز پوکی استخوان بیشتر است.

استعمال دخانیات احتمال پوکی استخوان را افزایش می دهد. احتمال ایجاد پوکی استخوان در زنان مبتلا به سرطان پستان به خصوص در صورتی که شیمی درمانی شوند افزایش می یابد. رژیم غذایی فاقد کلسیم، نقش مهمی در ایجاد پوکی استخوان دارد. انجام ورزش به پیشگیری از پوکی استخوان کمک می کند. مصرف الکل موجب کاهش تشکیل استخوان و تداخل با جذب کلسیم به وسیله بدن و در نتیجه ، بروز پوکی استخوان می شود.

آیا می توان پوکی استخوان را درمان کرد؟

برای پیشگیری یا درمان پوکی استخوان، هیچ وقت خیلی دیر، و هیچ گاه خیلی زود نیست.

بهترین راه برای درمان و پیشگیری از پوکی استخوان، مصرف مقدار کلسیم همراه با منیزیم، مواد معدنی لازم، ویتامین D3 و ویتامین K2 در رژیم غذایی است. ویتامین D به جذب کلسیم کمک می کند و باید به مقدار کافی مصرف شود. ویتامین D از راه غذا و تابش نور آفتاب (۱۰ تا ۱۵ دقیقه تابش آفتاب به دست ها، بازوها و صورت، ۲ تا ۳ بار در هفته) به بدن می رسد.

منیزیم و کلسیم همراه با یکدیگر در استخوان ها و خارج از بافت های نرم بدن تجمع می یابند.بهترین راه دریافت مواد معدنی، خوردن حبوبات و سبزیجات (به ویژه سبزیجات سبز رنگ و برگدار حاوی کلروفیل) است. کلسیم به مقدار زیاد در گوشت، لبنیات، بستنی، تخم مرغ و غلات و منیزیم در لوبیا، کلم بروکلی، ماهی هالیبوت، آجیل، صدف خوراکی و اسفناج یافت می شود.

تحقیقات اخیر نشان داده اند که ویتامین K2اهمیت بسیارزیادی برای سلامت استخوان ها دارد. ویتامین K به طور طبیعی به وسیله بدن ساخته نمی شود.

ویتامینK2 به انواع MK-4، MK-7 و چند نوع دیگر تقسیم می شود و ثابت شده است که ویتامین MK-7کامل تر است و فواید اضافی برای سلامت قلب دارد. ویتامین K1 در سبزیجات دارای برگ سبز، روغن زیتون، پنیر، جگر و سویا یافت می شود ولی ویتامین K2 فقط در غذای سنتی ژاپن موسوم به ناتو که نوعی صبحانه است و با سویای بخار پز و تخمیر شده ساخته می شود وجود دارد.

ورزش سرعت از دست رفتن استخوان را کاهش می دهد، قدرت عضلانی را افزایش می دهد و از تخریب استخوان جلوگیری می کند. قدم زدن، دویدن، بالا رفتن از پله، باغبانی، یوگا ، تنیس، یا بلند کردن اجسام (نه چندان سنگین) همگی به درمان پوکی استخوان کمک می کنند.

نوعی جلبک (Algae Cal) به عنوان درمان طبیعی پوکی استخوان شناخته شده است. این جلبک تنها منبع گیاهی کلسیم است و همچنین در آن، منیزیم، مواد معدنی، ویتامین D3 و ویتامین K2 یافت می شود. امروزه، استرونسیوم سیترات به صورت نوعی مکمل موسوم به Strontium Boost در دسترس قرار دارد که از اهمیت زیادی در تشکیل ماده معدنی ساختار استخوانی بر خوردار است.

I3 .نرمی استخوان (استئومالاسی)

نرمی استخوان (استئومالاسی osteomalacia)در اثر معدنی شدن (مینرالیزاسیون) ناکافی یا تاخیری استخوان ایجاد می شود و با راشیتیسم دوران کودکی مطابقت دارد و در حقیقت فرم خفیف تر آن است و در بزرگسالان دیده می شود. بیماری ممکن است به صورت دردهای منتشر استخوانی، ضعف عضلانی و شکنندگی استخوان ها تظاهر یابد و علت شایع آن ، کمبود ویتامین D است که به طور طبیعی از راه رژیم غذایی و / یا تماس با نور آفتاب به بدن می رسد. نرمی استخوان، نقص در معدنی شدن شبکه پروتئینی استخوان (موسوم به استئویید) است که در اثر کمبود ویتامین D ایجاد می شود. کمبود تماس با نور آفتاب به ویژه در افراد دارای پوست تیره، کمبود مقدار ویتامین D در رژیم غذایی یا اشکال در متابولیسم ویتامین D و فسفر ، سوء تغذیه دوران بارداری، نشانگان(سندرم) سوء جذب و نارسایی مزمن کلیه از علل ایجاد نرمی استخوان هستند.

بیماری در بزرگسالان به صورت بی سر و صدا و با کمردرد و درد در ناحیه ران ها شروع می شود و سپس به بازوها و دنده ها انتشار می یابد. درد، تیر کشنده نیست و به شکل قرینه و همراه با حساس شدن استخوان های گرفتار احساس می شود.

عضلات بالای ناحیه گرفتار دچار ضعف می شوند و بیمار هنگام بالا رفتن از پله ها و بلند شدن از وضعیت چهار زانو دچار مشکل می شود. راه رفتن بیمار به شکل ((راه رفتن مرغابی)) در می آید. در اکثر موارد تنها نشانه بیماری، خستگی مزمن و درد استخوانی است.

مقدار ویتامین D خون کاهش نشان می دهد و در رادیو گرافی استخوان ها، شکستگی های کاذب و بیرون زدگی دیسک حفره مفصل استخوان ران با لگن دیده می شود.

بیماری با تجویز هفتگی ۰۰۰/۲۰۰ واحد ویتامین Dبه مدت ۴ تا ۶ هفته و سپس روزانه ۱۶۰۰ واحد یا هر ۴ تا ۶ ماه، ۰۰۰/۲۰۰ واحد از ویتامین مزبور به خوبی درمان می شود.

I4 .بیماری پاژه (پاژت)

بیماری پاژه (پاژت ؛ Paget)، نوعی بیماری استخوانی غیر متابولیک است که به طور شایع دیده می شود و معمولاً افراد میانسال و مسن را گرفتار می کند و با تخریب بیش از حد و ناگهانی استخوان و ترمیم سازمان نیافته استخوان مشخص می شود. علت بیماری ناشناخته است و می تواند به خمیدگی استخوان های دراز و بدشکل شدن استخوان های مسطح منجر شود. استخوانی که به شکل جدید ترمیم می شود غیر طبیعی و نرم است و ممکن است به سادگی بشکند یا بر رویاعصاب و رباط ها فشار بیاورد و موجب درد و حساس شدن استخوان ها شود.

بیماری پاژه اغلب، لگن، استخوان ران، مهره ها و جمجمه را گرفتار می کند. گرفتاری جمجمه ممکن است موجب کری شود. درمان عبارت است از تجویز بیسفوسفونات ها .

I5 .فتق (بیرون زدگی) دیسک مهره ای

فتق(بیرون زدگی)دیسک مهره ای که به اشتباه به آن لغزندگی هم گفته می شود در اثر پاره شدن حلقه فیبری خارجی (“حلقه فیبری” یا “annulus fibrosus”) دیسک بین مهره ای و در نتیجه، بیرون زدگی بخش نرم مرکزی مهره (موسوم به “هسته نرم” یا “nucleus pulposus”) به وجود می آید این پارگی ممکن است منجر به آزاد شدن مواد واسطه ای شیمیایی التهابی شود که این مواد می توانند به طور مستقیم، حتی در غیاب فشردگی ریشه عصبی، موجب بروز درد شدید شوند.

علت مصرف داروهای ضد التهاب در دردهای ناشی از بیرون زدگی، پیش آمدگی، تورم یا پارگی دیسک بین مهره ای نیز همین آزاد شدن مواد شیمیایی التهاب زا است.

به طور معمول، پس از آنکه برآمدگی دیسک برای مدتی وجود داشت (در این اختلال، لایه های حلقه فیبری هنوز هم سالم هستند)، بیرون زدگی دیسک روی می دهد.

امروزه اهمیت “رادیکولیت شیمیایی” در ایجاد کمردرد بیشتر شناخته شده است. هدف اصلی جراحی، برداشتن “فشار” یا کاهش فشردگی مکانیکی از روی عناصر عصبی اعم از نخاع یا ریشه عصبی است. مطالعات کنونی به طور فزاینده نشان می دهند که کمردرد به جای آنکه فقط ناشی از فشردگی عصب باشد، ممکن است تنها به دلیل التهاب شیمیایی ایجاد شود. در ۵ سال گذشته شواهد فزاینده ای درباره وجود یک واسطه التهابی اختصاصی ایجاد کننده درد مزبور مورد توجه قرار گرفته است. این مولکول التهابی که به عنوان “عامل نکروز تومور آلفا” (tumor ecrosis fator alpa; NFQ) می گویند نه تنها هوسیله دیسک دچار بیرون زدگی بلکه در دیسک های مبتلا به ژارگی و نیز در مفاصل سطحی و تنگی مجرای مهره ای نیز تولید می شود. NFQ ممکن است علاوه بر ایجاد درد و التهاب، به استحاله (تغییر شکل) دیسک مهره ای نیز منجر شود.

واژه متداول “لغزندگی دیسک” ، اصطلاحی نا صحیح است زیرا دیسک بین مهره ای به طور کاملاً محکم در بین دو مهره قرار می گیرد و نمی تواند دچار لغزندگی و یا حتی”خارج شدن از محل خود” شود ولی دیسک می تواند دچار چرخش یا کشیدگی خفیف شود.

همچنین ممکن است دیسک دچار پارگی، فتق (بیرون زدگی)، تغییر فیزیکی بافتی (استحاله یا دژنراسیون) شود. البته ممکن است جسم (تنه) یک مهره نسبت به تنه مهره مجاور خود، دچار لغزش نسبی شود که به این وضعیت اسژوندیلولیستزیس (spondylolisthesis) به معنی تغییر مکان (لغزش) مهره بر روی مهره تحتانی و به سمت جلو گفته می شود و می تواند دیسک بین دو مهره را تخریب کند. بیرون زدگی دیسک مهره ای ممکن است در هر مهره ای روی دهد ولی بیرون زدگی دیسک گردنی و کمری از سایر مهره ها شایع تر است. بیرون زدگی مهره های کمری شایع ترین نوع بیرون زدگی های مهره ای است و موجب کمردرد (لومباگو؛ lumbago) می شود که اغلب با درد ساق پا نیز همراه است که در این صورت به آن ((سیاتیک)) (sciatica) می گویند.

بیرون زدگی دیسک کمر، ۱۵ برابر شایع تر از دیسک گردن و یکی از شایع ترین علل کمردرد است.دیسک های گردن در ۸% موارد و دیسک های ناحیه پشت (سینه) فقط در ۱ تا ۲ درصد موارد دچار بیرون زدگی می شوند. دو فضای اول بین مهره ای (یعنی فضاهای بین مهره اول و دوم و سوم گردن)، و استخوان های خاجی و دنبالچه دارای دیسک بین مهره ای نیستند.

اکثر موارد بیرون زدگی دیسک بین مهره ای در دهه سوم یا چهارم زندگی، یعنی هنگامی که هسته نرم ( NUCLEUS PULPOSUS)هنوز حالت ژلاتینی دارد روی می دهند. با افزایش سن، این هسته خشک می شود و خطر بیرون زدگی آن بسیار کاهش می یابد. پس از ۵۰ یا ۶۰ سالگی، اغلب آرتروز و یا تنگی مجرای مهره ای باعث ایجاد کمردرد و یا درد ساق پا می شوند.

بیرون زدگی دیسک کمر، اغلب در مهره های چهارم وپنجم روی می دهد و بیماری با درد ناحیه کمر، باسن ها و ران همراه است و ممکن است به پا و / یا انگشتان پا امتداد پیدا کند. گرفتاری عصب سیاتیک شایع تر از سایر اعصاب است. عصب رانی هم ممکن است گرفتار شود و در تمام یک یا هر دو ساق و یا حتی پاها ایجاد گز گز نماید و یا با سوزش ران ها و ساق ها همراه باشد.

فتق دیسک ممکن است در افرادی که دائماً در حالت نشسته قرار دارند و به ویژه در اشخاصی که مرتباً اجسام سنگین را بلند می کنند ایجاد شود. آسیب دیدگی های ضربه ای (سریع)دیسک های کمری به طور شایع هنگامی ایجاد می شوند که فرد بر روی مچ پا خم شده و ناگهان ، بدون استفاده از ساق ها از جا بر می خیزد. کمردرد خفیف نشان دهنده پارگی کلی دیسک است که ممکن است موجب بروز یک رویداد ضربه ای ناشی از خم شدن برای برداشتن شیئی مانند مداد از روی زمین شود.

هنگامی که مهره در وضعیت مستقیم قرار دارد (مثلاً در زمان ایستادن یا دراز کشیدن) فشار داخلی به طور مستقیم بر روی تمام بخش های دیسک تقسیم می شود. در هنگام فشار داخلی به طور مستقیم بر روی تمام بخش های دیسک تقسیم می شود. در هنگام نشستن یا خم شدن برای بلند کردن اشیاء فشار داخلی وارد شده بر دیسک می تواند از ۱۷psi (در حالت دراز کش) به بیش از psi300 (در حالت بلند کردن شیء، در وضعیتی که پشت و کمر خم شده است) برسد.

حرکت محتویات دیسک مهره ای به داخل مجرای اعصاب مهره ای هنگامی روی می دهد که پوشش غشای دیسک (حلقه فیبری) در زمان نشستن یا خم شدن، از سمت جلو (به طرف شکم) تحت فشار قرار گیرد و به طرف عقب کشیده شود.

مجموعه نازک شدن غشا ناشی از کشش و افزایش فشار داخلی (Psi 300 – ۲۰۰ ) منجر به پارگی حلقه فیبری می شود. سپس محتویات ژله مانند دیسک به داخل مجرای مهره ای حرکت می کنند و اعصاب را تحت فشار قرار می دهند که در نتیجه، دردی شدید و معمولاً ناتوان کننده را به همراه دارد

 

 

 

 

منبع:برگرفته از کتاب کمردرد

 

 

دکتر محسن حسین زاده پاریزی پزشک -متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی وفیزیوتراپی کرمان-چهار راه طهماسب آباد-ابتدای بلوار جهاد- ساختمان پزشکان جهاد-طبقه اول